Diễn từ của Đức Thánh cha Lêô XIV nhân dịp nhận Huân chương Tự do của Trung tâm Hiến pháp Quốc gia Hoa Kỳ

DIỄN TỪ CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV NHÂN DỊP NHẬN HUÂN CHƯƠNG TỰ DO CỦA TRUNG TÂM HIẾN PHÁP QUỐC GIA HOA KỲ

Thứ Sáu, ngày 3 tháng 7 năm 2026

Thưa quý vị,

Tôi rất vinh dự được đón nhận Huân chương Tự do của Trung tâm Hiến pháp Quốc gia trong năm đánh dấu kỷ niệm 250 năm ngày thành lập Hợp chủng quốc Hoa Kỳ với việc ký kết Tuyên ngôn Độc lập vào ngày 4 tháng 7 năm 1776. Trong thời khắc trọng đại này, tôi xin gửi lời chào thân ái đến tất cả những người đang hiện diện tại Trung tâm Hiến pháp Quốc gia ở Philadelphia. Với tư cách là người con của đất nước vĩ đại này, được khai sinh bởi những con người can đảm – những người đã mơ về tự do và một cuộc sống tốt đẹp hơn cho chính mình cũng như cho con cháu mình – tôi hiệp cùng quý vị cầu xin Thiên Chúa chúc lành cho tương lai của nước Mỹ, để những lý tưởng cao đẹp được ghi khắc ngay từ đầu trong Tuyên ngôn Độc lập tiếp tục hướng dẫn quốc gia phát triển trong sự hiệp nhất, công lý và hòa bình.

Từ thuở thanh xuân, phần lớn chúng ta đều ngưỡng mộ sự hùng biện của những lời ấy, với lời khẳng định mạnh mẽ về luật tự nhiên và Thiên Chúa của tự nhiên như nền tảng cho tuyên bố rằng mọi người nam và người nữ đều được tạo dựng bình đẳng và được Đấng Tạo Hóa ban cho những quyền bất khả xâm phạm, trong đó có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Dù được diễn tả bằng ngôn ngữ của thời kỳ Khai sáng, khẳng định ấy rốt cuộc lại dựa trên một quan niệm về con người được khơi nguồn từ thị kiến vĩ đại của Kinh Thánh, theo đó con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa. Chính tại đây, chúng ta khám phá ra nền tảng của phẩm giá con người – một phẩm giá có trước sự hình thành của bất kỳ nhà nước nào, và việc bảo vệ phẩm giá ấy chính là mục đích cốt yếu của nhà nước.

Trong suốt hai trăm năm mươi năm qua, đối với biết bao dân tộc trên thế giới, chính quyết tâm kiên định nhằm thực hiện viễn tượng cao đẹp của những người sáng lập quốc gia đã khiến nước Mỹ trở thành biểu tượng của tự do. Quốc gia này đã mở rộng cánh cửa đón nhận hết làn sóng di dân này đến làn sóng di dân khác, tạo điều kiện để họ và con cháu họ góp phần định hình tương lai của đất nước. Cũng chính tình yêu tự do ấy đã thúc đẩy Hoa Kỳ, trong những giờ phút đen tối nhất của thế kỷ trước, vào thời điểm của hai cuộc thế chiến, biết vượt lên trên lợi ích của riêng mình và, với những hy sinh to lớn, trở thành người bảo vệ chính nghĩa tự do vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Tuy nhiên, như mọi người Mỹ đều biết, con đường xây dựng một xã hội thể hiện những lý tưởng cao đẹp về tự do và công lý cho tất cả mọi người không phải lúc nào cũng dễ dàng và, trên nhiều phương diện, vẫn còn là một công trình đang tiếp diễn. Thật vậy, nỗ lực hiện thực hóa viễn tượng này phải được mỗi thế hệ đảm nhận lại trong bối cảnh của những thách đố luôn mới. Hôm nay, khi hướng nhìn về tương lai, dịp kỷ niệm lịch sử này mang đến cho chúng ta cơ hội để một lần nữa suy tư về những nguyên tắc nền tảng của quốc gia, với niềm hy vọng rằng nước Mỹ sẽ luôn trung thành với giấc mơ đã mang lại cho mình danh hiệu “miền đất của tự do và quê hương của những người can đảm”.

Quyền đầu tiên được những người sáng lập quốc gia ghi nhận là quyền được sống, vì không ai bị tước mất sự sống mà còn có thể hưởng tự do hay mưu cầu hạnh phúc. Sức sống của một quốc gia gắn liền sâu sắc với giá trị mà quốc gia ấy dành cho sự sống con người trong mọi hình thức và hoàn cảnh, khi nhìn nhận phẩm giá vốn được ban cho mỗi con người chỉ vì họ hiện hữu. Giá trị nội tại của mỗi sự sống con người đã khiến những tâm hồn cao quý qua nhiều thế hệ cất tiếng ca ngợi những kỳ công của Đấng Tạo Hóa (x. Tv 139,14) và kính cẩn trước một hồng ân quý giá đến như vậy.

Chính lòng tôn kính ấy là điều chúng ta phải tiếp tục vun trồng – một lòng tôn kính có thể lay động tâm hồn con người và truyền cảm hứng cho những đạo luật nhìn nhận và bảo vệ hồng ân sự sống từ giây phút thụ thai cho đến khi qua đời tự nhiên. Chính lòng tôn kính ấy cũng giúp chúng ta nhận ra rằng chúng ta là những người gìn giữ và quản lý những ai được trao phó cho sự chăm sóc của mình. Về phương diện này, sự cao cả về luân lý của một quốc gia được biểu lộ trên hết qua khả năng nâng đỡ, bảo vệ và trân quý sự sống của tất cả mọi người, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất và những người mà giá trị của họ bị đặt thành vấn đề.

Sau quyền được sống, tự do đã và vẫn là một trong những nguyên tắc cao quý nhất được những người nam và người nữ tìm kiếm một khởi đầu mới trong biên giới quốc gia này tôn kính; họ thường đồng hóa tự do với một niềm hy vọng trước đây chưa từng dám mơ tới. Dù thường được hiểu như khả năng hành động theo ý muốn của mình, tự do đích thực còn sâu xa hơn nhiều. Nó được xây dựng trên khả năng của con người trong việc nhận biết chân lý và gắn bó với điều thiện, ngay cả khi phải trả giá rất đắt – một sự hy sinh mà nhiều người đã góp phần xây dựng đất nước này từng hiểu rõ.

Khát vọng chân lý và tự do, cũng như chính việc mưu cầu hạnh phúc, tiếp tục thúc đẩy con người ở mọi thế hệ đặt ra những câu hỏi căn bản về ý nghĩa của cuộc sống, về mục đích tối hậu của chúng ta và thực sự là về Thiên Chúa. Những tâm hồn quảng đại phải chân thành nỗ lực tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi ấy. Những câu trả lời đó tất yếu sẽ quyết định hướng đi mà chúng ta muốn dành cho cuộc đời mình. Từ lâu, nước Mỹ đã cổ võ quyền tự do tôn giáo cần thiết để con người có thể, không sợ hãi và không bị cưỡng ép, sống theo tiếng gọi của lương tâm trong vấn đề này, như được ghi nhận trong Tu chính án thứ Nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ.

Chính sự tự do này bảo vệ không gian nội tâm thiêng liêng của con người, nơi các xác tín được hình thành và nơi lương tâm hướng dẫn những quyết định được đưa ra trong thẳm sâu của trái tim. Cũng chính sự tự do ấy bảo đảm quyền của mỗi người được thờ phượng theo niềm tin của mình, cũng như quyền của các cá nhân, cộng đoàn và các hiệp hội được công khai biểu lộ đức tin của mình. Thực vậy, tự do tôn giáo đã làm nảy sinh truyền thống của nước Mỹ trong việc cổ võ đối thoại liên tôn và hợp tác giữa các tôn giáo nhằm phục vụ công ích, đồng thời làm phong phú các cuộc thảo luận về những vấn đề luân lý và đạo đức lớn lao mà quốc gia đã phải đối diện và vốn đã định hình tiến trình lịch sử của mình. Tôi hy vọng rằng truyền thống này sẽ tiếp tục sinh hoa kết trái trong một diễn đàn công cộng được đánh dấu bởi sự ôn hòa, sự tôn trọng quan điểm của người khác và nỗ lực không ngừng nhằm tìm kiếm điểm chung để thăng tiến hòa bình và hòa giải, cả trong nước lẫn trên trường quốc tế.

Những người đi trước của đất nước này – những người nam và người nữ thuộc nhiều nguồn gốc, tôn giáo và ngôn ngữ khác nhau – đã có thể tìm thấy điểm chung ấy cũng như sức mạnh cần thiết để theo đuổi một tương lai tốt đẹp hơn. Những nguyên tắc đã truyền cảm hứng cho những người sáng lập nước Mỹ, bởi vì được đặt nền trên chân lý về con người, đã quy tụ họ vào một chính nghĩa duy nhất, một giấc mơ chung. Chính sự hiệp nhất đã trao sức mạnh cho giấc mơ ấy và, dưới sự quan phòng của Thiên Chúa, đã làm phát sinh Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. E pluribus unum – Từ nhiều trở thành một. Để một quốc gia phát triển thịnh vượng, quốc gia ấy phải thực sự hiệp nhất; hiệp nhất không phải bởi những mục tiêu gắn với các nỗ lực nhất thời, nhưng bởi những lý tưởng không phai mờ theo thời gian. Ước gì những nguyên tắc mà chúng ta suy tư hôm nay – phẩm giá con người chung, sự bình đẳng và các quyền được nêu trong Tuyên ngôn Độc lập – luôn là nguồn mạch của sự hiệp nhất ấy và là ngọn đèn soi sáng cho hiện tại cũng như cho những năm tháng tương lai.

Vì thế, khi đón nhận giải thưởng này, tôi cầu nguyện để dịp kỷ niệm 250 năm thành lập quốc gia vĩ đại này trở thành cơ hội cho một sự tái cam kết long trọng đối với những lý tưởng đã làm nên một nước Mỹ biết trân trọng hòa bình và thịnh vượng, một đất nước được đặc trưng bởi lòng quảng đại và tâm hồn cao thượng. Tôi phó dâng tất cả quý vị cũng như tương lai của quốc gia này cho Đấng chính là nguồn mạch của tự do đích thực và hòa bình bền vững, Đấng mà chính Danh Ngài là Bình An.

Xin Thiên Chúa chúc lành cho nước Mỹ! Xin cảm ơn!

Dịch từ nguồn The Holy See: https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/speeches/2026/july/documents/20260703-liberty-medal.html