Sự tử tế là sự lựa chọn an nhiên giữa thế giới chai sạn

Trong hành trình dằng dặc của kiếp người, chúng ta thường bước đi với một trái tim nguyên sơ, đầy ắp niềm tin và sự ngọt ngào vào cuộc sống. Thế nhưng, thực tại vốn chẳng phải lúc nào cũng là thảm hoa hồng; nó thường là một bãi chiến trường với những va đập chát chúa, những phản bội phũ phàng và những nỗi đau không báo trước. Giữa bối cảnh ấy, một lời nhắc nhở đã trở thành tôn chỉ cho những linh hồn muốn tìm cầu sự bình an đích thực: “Hãy cứ tử tế. Đừng để thế giới làm bạn chai sạn. Đừng để nỗi đau khiến bạn thù hận. Đừng để cay đắng đánh cắp sự ngọt ngào trong bạn. Hãy tự hào rằng, dù người khác có không đồng ý, thì bạn vẫn nghĩ đây là một nơi tốt đẹp.” Lời khẳng định này không phải là một sự ngây thơ huyễn hoặc, mà là một bản tuyên ngôn của ý chí, một lựa chọn can trường nhất mà một con người có thể thực hiện trước định mệnh.

Thế giới này, với quy luật vận hành thực dụng và đôi khi tàn nhẫn, có xu hướng mài mòn những góc cạnh mềm mại nhất của tâm hồn chúng ta. Khi một người trao đi lòng tốt nhưng nhận lại sự lợi dụng, khi một người mở lòng bao dung nhưng lại bị đáp trả bằng sự vô ơn, một cơ chế tự vệ tâm lý thường xuất hiện: sự chai sạn. Chai sạn là khi chúng ta quyết định mặc một lớp giáp sắt lên trái tim để không còn bị tổn thương thêm lần nào nữa. Tuy nhiên, cái giá phải trả cho lớp giáp ấy chính là sự mất đi khả năng cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống. Một trái tim chai sạn không chỉ ngăn chặn nỗi đau, nó còn ngăn chặn cả sự rung động, tình yêu và lòng trắc ẩn. Trở nên tử tế giữa một thế giới chai sạn chính là hành động dũng cảm để giữ cho mạch máu của linh hồn luôn được lưu thông, để ta vẫn là một con người sống động chứ không phải là một cỗ máy vô cảm biết thở.

Nỗi đau là một phần tất yếu của tồn tại, nhưng biến nỗi đau thành thù hận lại là một sự lựa chọn sai lầm dẫn đến sự tự hủy diệt. Thù hận giống như một loại độc dược mà chúng ta uống vào nhưng lại hy vọng kẻ thù sẽ chết. Khi để sự thù hận chiếm hữu, chúng ta vô tình trao quyền kiểm soát cuộc đời mình cho kẻ đã làm mình đau. Sự tử tế không có nghĩa là nhu nhược hay quên đi những bất công, mà là sự minh triết để hiểu rằng: nếu ta đáp trả bóng tối bằng bóng tối, thì thế gian này sẽ vĩnh viễn không có ánh sáng. Đừng để những kẻ tồi tệ định nghĩa lại con người bạn. Nếu bạn vốn là một người nhân hậu, hãy tiếp tục nhân hậu, vì đó là bản chất, là phẩm giá của riêng bạn. Thù hận chỉ làm cho vết thương bị nhiễm trùng, còn sự tử tế và lòng vị tha mới chính là liều thuốc kháng sinh giúp vết thương ấy khép miệng và để lại những bài học quý giá về sự trưởng thành.

Sự ngọt ngào trong mỗi con người chính là phần tinh túy nhất của nhân tính. Đó là khả năng mỉm cười trước một nhành hoa, là sự xúc động trước một cử chỉ nhỏ bé, là niềm tin vào những điều tốt đẹp vẫn đang âm thầm diễn ra xung quanh. Thế nhưng, vị cay đắng của những thất bại, của những lời miệt thị và của sự bất công thường trực chực chờ đánh cắp đi hương vị ấy. Nhiều người sau khi trải qua những thăng trầm đã đánh mất đi sự dịu dàng vốn có, họ trở nên cáu kỉnh, hoài nghi và nhìn đời bằng đôi mắt xám xịt. Giữ lại sự ngọt ngào không phải là giả vờ rằng cuộc sống này hoàn hảo, mà là khả năng chưng cất những đắng cay thành kinh nghiệm để rồi vẫn chọn cách đối xử dịu dàng với thế gian. Một ly cà phê đắng vẫn có thể tỏa hương thơm nồng nàn nếu ta biết cách thưởng thức nó bằng một tâm thế điềm tĩnh. Đừng để sự nghiệt ngã của người đời biến bạn thành một phiên bản mà chính bạn cũng không thể yêu thương nổi.

Chúng ta thường có xu hướng đánh giá thế giới dựa trên những gì mình nhìn thấy qua lăng kính cá nhân. Khi ta gặp quá nhiều điều tiêu cực, ta dễ dàng thốt lên rằng "thế giới này thật tồi tệ". Nhưng hãy thử nghĩ xem, thế giới này bản chất nó là trung tính; nó là một tấm gương phản chiếu chính nội tâm của người quan sát. Việc giữ vững niềm tin rằng đây là một nơi tốt đẹp, dù cho chung quanh có biết bao nghịch cảnh, chính là một loại năng lực tâm linh đặc biệt. Đó là một niềm tự hào kín đáo của những người biết rằng: mình không bị hoàn cảnh nhào nặn. Dù người khác có cười nhạo sự lạc quan của bạn, dù họ có đưa ra hàng ngàn bằng chứng về sự xấu xa để bác bỏ bạn, thì việc bạn chọn tin vào cái thiện vẫn là một hành động kiến tạo thực tại. Thế giới sẽ tốt đẹp hơn không phải vì nó tự nhiên như vậy, mà vì có những người như bạn – những người kiên quyết nghĩ rằng nó tốt đẹp và hành động để bảo vệ niềm tin đó.

Sự tử tế bền bỉ còn là một loại di sản không hình hài. Khi bạn tử tế với một người lạ, bạn đang gieo một hạt giống mà có thể chính bạn sẽ không bao giờ thấy nó nở hoa, nhưng nó sẽ làm thay đổi quỹ đạo cảm xúc của người đó, và có thể là cả những người liên quan đến họ. Đừng để sự chai sạn làm bạn ngừng gieo hạt. Những người nói rằng "tử tế là ngu ngốc" thường là những người đang mang trong mình những vết thương chưa lành và họ dùng sự hoài nghi làm tấm khiên che đậy sự sợ hãi. Người thực sự mạnh mẽ là người dám phơi bày sự tử tế của mình ngay cả khi biết rằng có thể sẽ bị tổn thương. Đó là sức mạnh của sự mong manh nhưng bền bỉ, giống như dòng nước mềm mại nhưng có thể xuyên thủng đá tảng qua thời gian.

Trong thực tế mục vụ và chăm sóc tâm hồn, tôi thường gặp những người hỏi rằng: "Tại sao tôi phải tử tế khi cả thế giới này đang quay lưng lại với tôi?". Câu trả lời nằm ở chỗ: bạn tử tế không phải để thay đổi thế giới – dù đó là một hệ quả tốt đẹp – mà bạn tử tế để bảo vệ chính linh hồn mình. Nếu bạn để bóng tối lấn át, bạn sẽ mất đi cái tôi thực sự của mình. Giữ lấy sự tử tế là giữ lấy sợi dây liên kết với cội nguồn của sự thiện lương, với Thiên Chúa hay với bất cứ giá trị thiêng liêng nào bạn hằng tin tưởng. Sự cay đắng có thể làm bạn giàu có hơn về vật chất thông qua sự tranh đoạt, nhưng nó sẽ làm bạn nghèo nàn đi về mặt ý nghĩa sống. Sự ngọt ngào mà bạn giữ lại được sẽ là nguồn an ủi lớn nhất khi bạn đối diện với chính mình trong những khoảnh khắc tĩnh lặng của đêm tối hay khi đứng trước ngưỡng cửa của sự vĩnh hằng.

Niềm tự hào về việc tin vào một thế giới tốt đẹp là một loại sức đề kháng tâm lý cực mạnh. Nó giúp bạn không bị gục ngã trước những tin tức tiêu cực, trước những hành vi phi đạo đức của đám đông. Bạn đứng đó như một ngọn hải đăng giữa biển khơi, không phải vì biển không có sóng dữ, mà vì nhiệm vụ của ngọn hải đăng là tỏa sáng bất chấp bão tố. Những người không đồng ý với bạn có thể họ đang sống trong một thế giới của sự phòng thủ và tấn công; họ cần sự tử tế của bạn hơn ai hết, dù họ không bao giờ thừa nhận. Đừng để sự phản đối của họ làm bạn nghi ngờ chính mình. Lòng tốt không cần sự phê chuẩn của số đông để tồn tại. Nó tự chứng thực giá trị của nó thông qua sự bình an nội tại mà nó mang lại cho người thực hiện.

Mối tương quan giữa con người và thế giới là một cuộc đối thoại không ngừng. Nếu bạn nói với thế giới bằng ngôn ngữ của sự thù hận, thế giới sẽ đáp trả bạn bằng sự thù địch. Nếu bạn nói bằng ngôn ngữ của sự tử tế, dù thế giới có đôi lúc đáp trả bằng sự bội bạc, thì ít nhất trong không gian sống của bạn, sự tử tế vẫn đang hiện hữu. Hãy biến cuộc đời mình thành một thông điệp sống động. Đừng để những nỗi đau quá khứ trở thành những viên gạch xây nên bức tường ngăn cách bạn với tương lai. Hãy dùng những viên gạch ấy để xây nên những bậc thang đưa bạn lên một tầm vóc tinh thần cao hơn, nơi bạn có thể nhìn xuống những đắng cay bằng nụ cười bao dung.

Lời kết cho những ai đang cảm thấy mệt mỏi vì đã tử tế quá lâu mà chưa nhận được trái ngọt: Hãy cứ tiếp tục. Đừng bỏ cuộc. Sự ngọt ngào trong bạn là một món quà vô giá mà không ai có quyền tước đoạt nếu bạn không cho phép. Thế giới này thực sự là một nơi tốt đẹp vì có những trái tim vẫn đang kiên trì chọn sự tử tế mỗi ngày, một cách thầm lặng nhưng mãnh liệt. Hãy tự hào về chính mình, vì giữa hàng tỷ người đang bị cuốn đi bởi dòng xoáy của sự chai sạn, bạn vẫn là một người biết giữ lấy hương vị của sự thiện lương. Chính sự tử tế của bạn là bằng chứng hùng hồn nhất cho thấy cái đẹp vẫn luôn tồn tại và chiến thắng.

Lm. Anmai, CSsR