Đường tu, đường tình của người “tu xong”

Tình yêu dành cho Chúa khi ấy là thật. Nhưng rồi sau nhiều năm cầu nguyện và phân định cùng với các vị Bề Trên, họ không thể tiếp tục. Cánh cửa tu viện khép lại, một cánh cửa khác mở ra: hôn nhân, gia đình và một con đường hoàn toàn mới.

Từ đó xuất hiện một câu hỏi rất con người: tình yêu Chúa ngày trước sẽ đứng ở đâu trước tình yêu dành cho người bạn đời hôm nay? Có phải trong lòng vẫn còn một “mối tình cũ”, để mỗi khi gia đình gặp sóng gió lại tiếc nuối những tháng ngày trong tu viện? Có phải người ấy đang sống dở dang giữa hai thế giới, không còn là người tu mà cũng chưa thật sự thuộc về đời sống gia đình?

Thực ra, nếu đã sống chân thành với lòng mình, thì không nhất thiết phải như vậy. Chúa không phải là đối thủ cạnh tranh với người vợ hay người chồng hiện tại. Tình yêu dành cho Chúa không phải là một phần tình cảm phải giữ lại bằng cách bớt yêu gia đình. Ngược lại, nếu tình yêu dành cho Chúa là thật, nó không làm trái tim con người nhỏ lại, mà làm trái tim ấy có khả năng yêu nhiều hơn. Ngày trước, yêu Chúa có thể là sống trong tu viện, cầu nguyện, vâng phục, hy sinh và phục vụ cộng đoàn. Hôm nay, cũng tình yêu ấy có thể được sống bằng một cách khác: trung thành với người bạn đời, chăm sóc con cái, nhẫn nại trong những lúc bất đồng, gánh lấy trách nhiệm gia đình và âm thầm hy sinh mỗi ngày. Không phải bớt yêu Chúa để yêu gia đình, mà là để tình yêu Chúa dạy mình biết yêu gia đình cho đúng cách.

Và có lẽ người “tu xong” có những kinh nghiệm mà không phải ai cũng có: họ trải qua cả hai bậc sống. Họ biết tu viện có những niềm vui và hy sinh nào, nhưng cũng hiểu gia đình có những nhọc nhằn và trách nhiệm nào. Họ từng sống trong cộng đoàn, rồi lại sống trong một gia đình nhỏ. Họ từng học cách từ bỏ cái tôi trong đời tu, rồi phải học lại bài học ấy trong hôn nhân, nơi chẳng có tiếng chuông nhà nguyện nào nhắc nhở, nhưng có một con người cụ thể trước mặt để mình phải yêu mỗi ngày, có con cái để phải nêu gương và cùng nhau thực hành giới răn Chúa mỗi ngày.

Chính vì trải qua hai bậc sống, họ có thể có một sự đồng cảm đặc biệt: hiểu người tu hơn, nhưng cũng hiểu người giáo dân hơn; hiểu những khó khan gian khổ của đời thánh hiến, nhưng cũng hiểu những áp lực rất đời thường của một gia đình. Nếu biết đem những gì đã học, đã trải nghiệm và đã được đào luyện trong những năm tháng ấy hòa vào đời sống hiện tại, họ không chỉ có thể sống tốt hơn cho gia đình mình, mà còn có thể trở thành những người phục vụ Giáo hội với một vốn sống rất riêng.

Nhưng cũng chính ở đây có một nguy cơ cần phải tránh. Đó là khi quá khứ không được hòa giải mà cứ được lý tưởng hóa, khi tu viện trở thành một “thiên đường đã mất” và đời sống hiện tại chỉ còn được nhìn như một sự lựa chọn thứ hai. Mỗi khi hôn nhân gặp khó khăn, người ta lại tự hỏi: giá như ngày ấy mình đừng rời tu viện… Và thế là một chân cứ ở lại với quá khứ, còn một chân bước đi trong hiện tại. Người ấy có thể không còn thực sự thuộc về đời tu, nhưng cũng không toàn tâm toàn ý với đời sống gia đình. Đó là trạng thái rất đáng tiếc: tu không ra tu, mà đời cũng chẳng ra đời.

Đây không chỉ là một sự lưỡng lự trong tâm lý, mà còn là một điều cần được vượt qua trong đời sống đức tin. Bởi khi đã bước sang một bậc sống mới, người ta cần đủ bình an để đón nhận con đường hiện tại như một phần chân thật của cuộc đời mình. Hôn nhân không phải là “phương án B” sau khi ơn gọi tu trì thất bại. Và đời sống gia đình cũng không phải một nơi tạm trú trong khi lòng người vẫn hướng về một cánh cửa đã đóng. Nếu cứ sống như thế, người ta không chỉ làm mình mệt mỏi, mà còn vô tình làm tổn thương cả người bạn đời, một cách “ngoại tình trong tư tưởng” với người phối ngẫu, bởi chẳng ai muốn mình được yêu như một sự thay thế.

Quá khứ cần được biết ơn, chứ không phải được dùng để trốn khỏi hiện tại. Một con đường không đi đến cuối không có nghĩa là đoạn đường đã đi là vô ích. Những năm tháng trong tu viện thấm đẫm tinh thần kỷ luật, đời sống cầu nguyện, khả năng hy sinh, tinh thần phục vụ, kinh nghiệm cộng đoàn và một chiều sâu nội tâm…để là hành trang mang theo suốt đời. Cái đã học không mất đi chỉ vì chiếc áo đã cởi. Cái đã được đào luyện cũng không biến mất chỉ vì cánh cửa tu viện đã khép lại. Nhưng tất cả những điều ấy chỉ thực sự trở thành ân sủng khi được đem đi vào con đường mới.

Vì thế, người “tu xong” không nhất thiết phải chọn giữa Chúa và gia đình, giữa quá khứ và hiện tại. Họ chỉ cần sống trọn vẹn với con đường mình đang đi. Nếu hôm nay là người chồng, hãy làm một người chồng tốt. Nếu là người vợ, hãy yêu người chồng của mình cho trọn. Nếu có con, hãy chu toàn trách nhiệm làm cha, làm mẹ. Và có một điều rất đẹp mà ít người nghĩ tới: ba lời khuyên Phúc Âm mà họ từng tuyên khấn trong đời tu vẫn không mất đi khi bước vào đời sống gia đình; chỉ là chúng được sống theo một cách thế khác. Sự trong sạch không còn được diễn tả bằng đời sống độc thân, nhưng bằng sự chung thủy trong hôn nhân, bằng việc tôn trọng thân xác, phẩm giá và sự riêng tư của nhau. Sự vâng phục không còn mang hình thức của lời khấn, nhưng vẫn có thể được sống qua việc tôn trọng nhau trong gia đình, biết lắng nghe và hy sinh cái tôi, đồng thời sống trách nhiệm với Giáo hội, với xã hội và những điều tốt đẹp mà mình thuộc về. Còn tinh thần khó nghèo không có nghĩa là phải từ bỏ của cải, nhưng là không để của cải trở thành mục đích của cuộc sống; biết làm việc, biết sử dụng những gì mình có cách hợp lý, không để lòng tham chi phối, và biết chia sẻ với người khác bằng tình bác ái. Như thế, những gì đã được học trong đời tu không bị bỏ lại phía sau, mà được chuyển hóa để trở thành một cách sống khác giữa đời thường. Và như vậy, ba lời khấn trong đời tu trì vẫn tiếp nối mỗi ngày trong tình yêu gia đình, trở nên cụ thể có thể áp dụng trong những chuyện rất nhỏ, rất đời thường mỗi ngày.

Một tình yêu, hai con đường. Một con đường đã đi qua, một con đường đang đi tới. Con đường cũ không cần phải bị xóa bỏ để con đường mới trở nên có ý nghĩa. Nó có thể được giữ lại trong ký ức, trong lòng biết ơn và trong chính con người mà ta đã trở thành. Điều quan trọng không phải là mình đã đi con đường nào lâu hơn, mà là hôm nay mình có đang sống con đường mình đã chọn bằng một trái tim trọn vẹn hay không.

Có lẽ đó cũng là cách đẹp nhất để nhìn về những người đã từng tu rồi bước ra đời: không phải như những người “thất bại” trên đường tu, cũng không phải như những người mãi mãi đứng giữa hai ngả đường, mà như những người đã mang theo một phần của hành trình cũ để bước vào một hành trình mới. Chiếc áo có thể đã cởi, cánh cửa có thể đã khép, nhưng những gì tốt đẹp được vun đắp trong những năm tháng ấy vẫn có thể tiếp tục sống, trong một gia đình, trong cách họ yêu thương, trong cách họ phục vụ và trong cách họ sống giữa cuộc đời.

Dù ở hoàn cảnh nào, Thiên Chúa vẫn có thể làm cho cả những đoạn đường dang dở trở nên hoàn hảo trong hành trình nên người và nên thánh.

Nguyễn Bình Phương - ĐƯỜNG TU, ĐƯỜNG TÌNH CỦA NGƯỜI “TU XONG”