Đức Giáo hoàng Lêô XIV: Văn hóa tình yêu của Công giáo có thể chống lại những dối trá của hận thù và quyền lực

Đức Giáo hoàng Lêô XIV nói với hàng ngàn người tham dự Cuộc gặp gỡ Tình bạn giữa các dân tộc, được tổ chức ngày 22 tháng 8 tại thành phố ven biển Rimini, miền đông nước Ý, rằng: “Vậy chúng ta hãy cùng nhau giải thoát đời sống mình khỏi sự nghi kỵ, giải thoát văn hóa khỏi sự kiêu ngạo, giáo dục khỏi ý thức hệ, lao động khỏi việc tôn thờ lợi nhuận, và công nghệ cùng tài chính khỏi hoạt động kinh doanh sự chết.”

Ngài kêu gọi: “Hãy vạch trần những cơ cấu quyền lực bất công nằm ở cội rễ của nghèo đói, bất bình đẳng, chiến tranh và các thảm họa môi trường. Hãy giải trừ vũ khí cho sự phát triển công nghệ bất cứ khi nào nó trở nên xâm lấn và mang tính hủy diệt.” Đức Thánh Cha đồng thời kêu gọi những “người tiên phong đầy thuyết phục, đáng tin cậy và can đảm”, những người dám bước đi bước đầu tiên bằng cách “trước hết thay đổi hướng đi trong chính đời sống của mình”.

Bài phát biểu dài của Đức Thánh Cha, nhiều lần được cử tọa vỗ tay, là điểm nổi bật trong chuyến tông du kéo dài một ngày. Trước tiên, ngài đến Cộng hòa San Marino, một quốc gia nhỏ nằm trên vùng núi thuộc bán đảo Ý; sau đó đến Rimini, nơi ngài cử hành Thánh lễ bên bờ biển Adriatic và tham dự Cuộc gặp gỡ Rimini thường niên do phong trào giáo dân Công giáo Hiệp thông và Giải phóng tổ chức.

Đây mới chỉ là lần thứ hai một vị Giáo hoàng trực tiếp tham dự cuộc gặp gỡ 

Mặc dù kể từ khi sự kiện quốc tế này được khởi xướng vào năm 1980, hàng năm các vị Giáo hoàng đều gửi sứ điệp bằng văn bản, nhưng đây mới là lần thứ hai một vị Giáo hoàng trực tiếp tham dự, sau chuyến viếng thăm của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II vào năm 1982.

Đức Giáo hoàng Lêô tiếp nối lời kêu gọi mà vị Giáo hoàng người Ba Lan đã đưa ra 44 năm trước: không ngừng xây dựng một nền văn minh phát sinh từ sự thật và tình yêu trong một thế giới đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi lòng ích kỷ và sự thờ ơ trước đau khổ của tha nhân.

Đức Giáo hoàng Lêô nói rằng nhân loại “đói khát công lý”, và “hòa bình được vun đắp và lan tỏa nhờ những người yêu thích gặp gỡ nhau và không sợ đối thoại với nhau”.

Ngài nói, đây là “thời điểm của trách nhiệm” đối với các Kitô hữu, bởi vì “theo Đức Giêsu Kitô sau những thảm kịch và những khởi đầu mới của thế kỷ XX thực sự đòi hỏi một nhận thức rõ ràng rằng sự dữ không thể bị khống chế bằng sự dữ”.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV chúc lành cho một em bé tại Cuộc gặp gỡ Tình bạn giữa các dân tộc, do phong trào giáo dân Công giáo Hiệp thông và Giải phóng tổ chức, tại Rimini, Ý, ngày 22 tháng 8 năm 2026. (Ảnh CNS/Vatican Media)

“Tình yêu là luật sống và là phương thế cứu độ,” Đức Giáo hoàng nói. “Văn hóa Công giáo phải chống lại thứ chủ nghĩa hiện thực sai lạc đang tái vũ trang tâm trí, ngôn từ và các quốc gia bằng chủ nghĩa hiện thực của lòng thương xót, một lòng thương xót nhìn nhận rằng không thể có kẻ thù, và mọi người, kể cả những ai chống lại chúng ta, đều là anh chị em mà chúng ta phải nhìn vào mắt và gặp gỡ trong sự thật.”

Tình yêu cứu độ của Đức Kitô mạnh hơn tội lỗi

Đức Thánh Cha nói rằng tình yêu cứu độ của Đức Kitô mạnh hơn tội lỗi, và các Kitô hữu cần không ngừng thanh luyện “tư tưởng, lợi ích, thói quen, các mối liên hệ, kế hoạch và những khoản đầu tư – thực sự là mọi khía cạnh của đời sống chúng ta – khỏi tất cả những gì đã bị nền văn hóa quyền lực làm cho hoen nhiễm”.

Ngài nói, sự hoán cải đích thực đòi hỏi phải tìm kiếm vinh quang của Thiên Chúa thay vì vinh quang của chính mình. Và sẽ là “những người tiên phong đầy can đảm, những người trước hết thay đổi hướng đi trong chính đời sống mình, có thể làm cho sự biến đổi cần thiết đối với mọi người trở nên thuyết phục và đáng tin cậy”.

Đức Giáo hoàng Lêô nhiều lần hướng lời đến đông đảo các bạn trẻ hiện diện, đặc biệt nhấn mạnh lòng nhiệt thành lớn lao của họ, “một dấu chỉ của Thánh Thần!”.

Trong những lời phát biểu tự phát trước bài diễn văn chính, ngài nói với họ rằng thế giới cần sự hiệp thông, và sự hiệp thông bắt đầu từ tình bạn: “Thế giới cần các con, cần lòng nhiệt thành, tình yêu và đức tin của các con.”

Trong bài phát biểu chính, Đức Thánh Cha nói: “Các bạn trẻ thân mến, ngày nay thế giới dường như ngạc nhiên trước sự dấn thân của các con đối với Đức Kitô, trước sức hấp dẫn mà các con cảm nhận nơi Người và lời Người, cũng như trước ý thức thuộc về Giáo hội của các con.”

Chỉ “trong tự do” mới có thể gặp gỡ sự thật

Đức Thánh Cha nói trước sự cổ vũ nồng nhiệt: “Đây không phải là vấn đề về con số, mặc dù thật cảm động khi thấy hàng ngàn người đồng trang lứa với các con đang tìm kiếm Bí tích Rửa tội trong những xã hội được xem là thuộc số những xã hội thế tục hóa nhất trên thế giới. Đúng hơn, đây là vấn đề về tự do, bởi vì sự thật chỉ có thể được gặp gỡ trong tự do.”

Đức Giáo hoàng Lêô XIV phát biểu tại Cuộc gặp gỡ Tình bạn giữa các dân tộc, do phong trào giáo dân Công giáo Hiệp thông và Giải phóng tổ chức, tại Rimini, Ý, ngày 22 tháng 8 năm 2026. (Ảnh CNS/Vatican Media)

Tầm quan trọng và ý nghĩa đích thực của tự do là trọng tâm trong cuộc gặp gỡ của Đức Giáo Hoàng với chính quyền, các vị khách danh dự và người dân San Marino – quốc gia cộng hòa lâu đời nhất thế giới, có nguồn gốc được gắn với Thánh Marinô. Theo truyền thống, vị thánh này đã chạy trốn khỏi Rôma vào năm 301 trong thời kỳ bách hại dưới triều Hoàng đế Rôma Điôclêtianô.

Nhân dịp kỷ niệm 100 năm thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Tòa thánh, Cộng hòa San Marino mang phương châm “Libertas”, nghĩa là “Tự do”.

Đức Giáo hoàng Lêô nói tại phòng hội đồng được ốp gỗ trong Cung điện Công cộng: “Không có tự do dân sự đích thực nếu không có tự do cá nhân – nghĩa là nếu không tôn trọng và cổ võ phẩm giá của con người.”

Ngài nói, tự do cá nhân là điều “được Thiên Chúa ban tặng và bảo đảm, Đấng mà tiếng nói vang vọng trong lương tâm của mỗi con người”; vì thế, cổ võ tự do đòi hỏi phải bảo vệ lương tâm con người.

Bắt nguồn và bén rễ nơi Thiên Chúa, tự do giống như một cây đang lớn lên

Đức Thánh Cha nói rằng, vì có nguồn mạch và cội rễ nơi Thiên Chúa, tự do giống như: “một cây lớn lên và đâm cành, trổ lá để trao tặng mọi người dưỡng khí, bóng mát, hương thơm, hoa trái và những hạt giống mới”.

Ngài nói thêm rằng cội rễ ấy bị tổn thương bởi một thứ “ngẫu tượng” trình bày các dự án chính trị hay kinh tế như mang dấu ấn của tự do, trong khi thực tế chúng lại “bị làm nô lệ cho các ngẫu tượng và quyền lực”.

Theo Đức Thánh Cha, tự do đích thực được thực hiện “trong sự trao ban, trong hiệp thông, trong gặp gỡ và đối thoại”. Thật vậy, “tự do và hiệp thông cùng đứng vững hoặc cùng sụp đổ”.

Mặc dù nước cộng hòa cổ kính này có một di sản Công giáo lớn lao và hơn 91% trong tổng số gần 35.000 dân tự nhận mình là Kitô hữu, San Marino không có tôn giáo chính thức của quốc gia, với hiến pháp bảo đảm quyền tự do lương tâm và tự do thờ phượng.

Tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln – người từng được trao danh hiệu công dân danh dự của San Marino – đã ca ngợi quốc gia nhỏ bé này vì cho thấy rằng những chính phủ được xây dựng trên các nguyên tắc của một nền cộng hòa đại diện có thể “vững chắc và trường tồn”. Đức Giáo hoàng Lêô được giới thiệu bức thư viết tay của vị Tổng thống này từ năm 1861, được trưng bày trong tủ kính.

Làm nổi bật “giá trị độc đáo của một quốc gia nhỏ”

Đức Giáo Hoàng nói với các nhà lãnh đạo chính phủ rằng chuyến viếng thăm của ngài phần nào giống với chuyến thăm Công quốc Monaco, nhằm “làm nổi bật giá trị độc đáo của một quốc gia nhỏ”, một quốc gia ‘ở quy mô con người’, nơi người dân có thể trải nghiệm một nền chính trị đáp ứng những nhu cầu của công dân và do đó tạo nên một nền dân chủ hiệu quả hơn”, đặc biệt khi nền dân chủ ấy cũng được hướng dẫn bởi các giá trị Kitô giáo.

Đức Thánh Cha nói: “Vì lý do này, Cộng hòa San Marino có thể trở thành một ‘phòng thí nghiệm’ về quản trị tốt, nơi người ta có thể dựa vào những nguyên tắc của học thuyết xã hội Công giáo: theo đuổi công ích, việc sử dụng phổ quát của cải, sự hài hòa giữa nguyên tắc bổ trợ và tình liên đới, và công bằng xã hội, mà không làm tổn hại đến tính thế tục của nhà nước.”

Ngài khuyến khích các giới chức, người dân và Giáo hội Công giáo tiếp tục “dấn thân cách can đảm” và cộng tác với nhau trong việc cổ vũ phẩm giá của mỗi người và công ích.

Sau đó, Đức Thánh Cha viếng thăm Vương cung thánh đường San Marino, nơi ngài kính viếng các thánh tích của thánh Marinô và gặp gỡ các tín hữu Công giáo địa phương.

Ngài nói rằng những vị sáng lập và lãnh đạo đầu tiên của quốc gia này “đã có thể chuyển sứ điệp Tin mừng thành một mô hình cộng đồng và chính trị mới, được đặc trưng rõ nét bởi các nguyên tắc Kitô giáo về tự do, tôn trọng lẫn nhau và hiệp thông – một mô hình vẫn còn sống động cho đến ngày nay.”

Tin mừng là con đường dẫn đến tự do và ý nghĩa cho nhân loại

Đức Thánh Cha nói rằng Tin mừng là con đường dẫn đến tự do và ý nghĩa cho con người ở mọi thời đại, và: “món quà lớn nhất mà chúng ta có thể trao tặng cho những anh chị em mà Chúa đặt để trên đường đời chúng ta là giúp họ gặp gỡ Người.”

Ngài nói, Tin mừng khơi nguồn cảm hứng cho một xã hội được xây dựng trên sự tôn trọng tự do của chính mình, tự do của người khác và ý muốn của Thiên Chúa; ý muốn ấy “đòi hỏi phải chăm sóc những người yếu thế nhất, tha thứ, hiệp thông và liên đới”.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV chuẩn bị lên trực thăng sau chuyến viếng thăm Cộng hòa San Marino kéo dài nửa ngày vào ngày 22 tháng 8 năm 2026. Ngài lên đường đến thành phố biển Rimini của Ý để tiếp tục chuyến viếng thăm vào buổi chiều. (Ảnh CNS/Vatican Media)

Sau chuyến viếng thăm Cộng hoà San Marino kéo dài nửa ngày, Đức Giáo hoàng Lêô lên trực thăng đến Rimini vào buổi chiều. Tại đây, ngài phát biểu trong Cuộc gặp gỡ và sau đó thăm những người đang được Caritas địa phương chăm sóc và hỗ trợ.

Đức Thánh Cha dành nhiều thời gian chúc lành và trò chuyện với những người cao tuổi, bệnh tật và bị gạt ra bên lề xã hội tại nhà thờ chính tòa của thành phố, trong bầu khí vui tươi, khi một ca đoàn và dàn nhạc đại kết trình diễn những bản nhạc jazz và nhạc big band, trong đó có bài Don’t Sit Under the Apple Tree (with Anyone Else but Me) của nhóm Andrews Sisters và Shake That Thing của Papa Charlie Jackson.

Sau đó, Đức Giáo Hoàng cử hành Thánh lễ ngoài trời tại cảng thành phố, trong khi hàng ngàn người tập trung dọc theo bãi biển và bên làn nước xanh biếc. Hàng trăm người vẫn mặc đồ tắm, quần short, đội mũ lưỡi trai và mũ rơm sau buổi vui chơi buổi chiều, đứng phía sau các hàng rào kim loại; nhiều người khác mặc những chiếc áo thủy thủ sọc truyền thống. Một vòng đu quay khổng lồ rực sáng khi mặt trời lặn nơi chân trời.

Một số hình thức giải trí mà thế giới mang lại có thể dẫn đến trống rỗng

Trong bài giảng, Đức Giáo Hoàng nói rằng thế giới “cung cấp nhiều hình thức giải trí, nhưng một số hình thức lại dẫn đến sự xao lãng và hủy hoại” cũng như sự trống rỗng.

Ngài nói, ý tưởng về việc “thoát ly thực tại” này giả định rằng đời sống thường ngày là “một nhà tù cần phải trốn thoát”.

Theo Đức Thánh Cha, cách tốt nhất để tìm được “sự thư thái” là “nơi chúng ta gặp gỡ Thiên Chúa và thực sự gặp gỡ nhau”, chứ không phải “ở bên ngoài kia, giữa sự hỗn loạn, nhưng ở trong chúng ta, nơi tận sâu tâm hồn”.

Ngài nói: “Vì thế, với tư cách là một cộng đoàn Kitô hữu, chúng ta được mời gọi cách đặc biệt để vun đắp kinh nghiệm này và trao truyền kinh nghiệm ấy cho người khác”, qua sự sẵn sàng giúp đỡ và đón tiếp, cũng như tạo nên một bầu khí quan tâm và chiêm niệm trong Giáo hội.

Ngài nói thêm: “Điều này áp dụng cả cho những người đang tìm kiếm một khoảng thời gian nghỉ ngơi xứng đáng sau một năm làm việc, lẫn những người bị tổn thương về thể xác và tinh thần, đang tìm nơi nương tựa, thực phẩm và sự trợ giúp xa quê hương.”

Đức Hồng y người Albania Ernest Simoni, 97 tuổi, là một trong nhiều linh mục, giám mục và hồng y đồng tế trong Thánh lễ. Bức tranh nguyên bản về Đức Mẹ Lòng thương xót, bổn mạng của thành phố, cũng được trưng bày để các tín hữu kính viếng.

Tác giả: Catholic News Service (osvnews)

Chuyển ngữ: Lm. Titô Trần Nguyên Lãm

https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/duc-giao-hoang-leo-xiv-van-hoa-tinh-yeu-cua-cong-giao-co-the-chong-lai-nhung-doi-tra-cua-han-thu-va-quyen-luc