Hãy cẩn trọng với những 'lời khuyên' của AI (trí tuệ nhân tạo) liên quan đến đức tin!
- Thứ hai - 15/06/2026 05:07
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Cụ thể, 1.125 người trưởng thành tại Hoa Kỳ tham gia cuộc thử nghiệm bằng cách đưa ra 150 câu hỏi về liên quan đến đạo đức và cuộc sống trước những khó khăn mà họ đang phải đối mặt, như sự hối tiếc, trầm cảm, gia đình, mục đích sống, sự đau buồn, hạnh phúc, hôn nhân, đạo đức v.v… kết quả họ thu được từ 27 mô hình trí thuệ nhân tạo lớn cho thấy các lời khuyên tâm linh của AI linh thường bỏ qua yếu tố đức tin.
Đây là kết quả nghiên cứu của các trường đại học Baylor, Notre Dame, BYU và Yeshiva, nguyên nhân là do bản thân các hệ thống AI lớn như OpenAI, Anthropic, Grok v.v… được thiết kế loại bỏ các yếu tố tôn giáo khi gặp phải các câu hỏi quan trọng liên quan đến cuộc sống.
Chính lý do này khiến cho ngay cả các mô hình AI đa năng nhất hiện nay cũng không đủ khả năng xử lý các vấn đề nhạy cảm về đức tin: nỗi đau buồn, sự tha thứ, hôn nhân, cảm giác tội lỗi và sự cải đạo.
Ba nghiên cứu khác của liên minh các trường đại học được công bố hôm thứ Ba (2/6) cũng tiết lộ rằng các hệ thống trí tuệ nhân tạo thường xuyên bỏ qua các quan điểm tôn giáo khi người dùng cần chúng nhất.
Thay vào đó, AI thường khéo léo hướng mọi người đến một số tín ngưỡng nhất định và tránh xa những tín ngưỡng khác như khi được hỏi về việc cải đạo.
Các kết quả nghiên cứu trên được công bố chỉ một ngày sau khi Vatican ban hành thông điệp của Giáo hoàng Leo XIV cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo có thể làm suy yếu khả năng phán đoán của con người, làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng và khiến chiến tranh trở nên dễ dàng hơn.
Kết của cụ thể cho biết:
+ 45%–59% người Mỹ kỳ vọng tôn giáo sẽ xuất hiện trong câu trả lời khi họ hỏi về đạo đức và cuộc sống nhưng AI chỉ đề cập đến tôn giáo khoảng 5%–16% trường hợp.
+ Tất cả các mô hình thử nghiệm đều thể hiện sự thiên vị – thậm chí lặp đi lặp lại - hướng người dùng đến Công giáo, Baha'i và Sikh giáo.
+ Ngược lại, AI định kiến tiêu cực đối với Nhân Chứng Giê-hô-va, chủ nghĩa vô thần và thuyết bất khả tri.
+ Đối với các câu hỏi về gia đình, nuôi dạy con cái và tha thứ liên quan đến tôn giáo các mô hình AI chỉ đáp ứng 10% trường hợp.
+ Tệ hơn khi được hỏi về đạo đức, bao gồm cả việc nói dối bạn bè có chấp nhận được không? 45% người hỏi kỳ vọng sẽ có yếu tố tôn giáo nhưng họ chỉ nhận được 5% !
Việc công bố các dữ liệu trên nằm trong nỗ lực có hệ thống của CEFE-AI. nhằm đo lường phản ứng của trí tuệ nhân tạo đối với tôn giáo và tín ngưỡng trước thực trạng trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng can dự vào đời sống tôn giáo, từ chatbot trong nhà thờ đến ứng dụng cầu nguyện cho đến soạn thảo bài giảng, quản lý các giáo phận, giáo dân v.v...
Việc 'AI hóa' tôn giáo trong giảng đạo, tiếp xúc giáo dân v.v... ở nhiều nơi đang làm dấy lên câu hỏi "ai, hoặc cái gì, đang dẫn dắt đàn chiên?".
+ Theo linh mục John Paul Kimes, giáo sư thực hành tại Đại học Notre Dame, "Khi trí tuệ nhân tạo chủ động loại trừ tiếng nói tôn giáo khỏi những cuộc đối thoại quan trọng này, nó làm nghèo đi chứ không làm giàu cho nhân loại"
+ Theo giáo sư David Wingate Khoa Máy Tính tại Đại học Brigham Young, các nghiên cứu cho thấy hệ thống trí tuệ nhân tạo khuyến khích người dùng thảo luận về những thách thức trong cuộc sống với cha mẹ, thầy cô, bạn bè và chuyên gia trị liệu "mà không phải với các linh mục, mục sư, giáo sĩ Do Thái hay nhà lãnh đạo tinh thần"
Lý do khiến AI ‘né tránh’ tôn giáo có thể vì để tránh tạo cảm giác cho người dùng rằng AI đang truyền đạo. Nhưng mặt khác, việc không đề cập đến tôn giáo lại có thể khiến chủ nghĩa thế tục trở thành mặc định.
Các nhà nghiên cứu cho rằng mục tiêu tốt hơn là hiệu chỉnh bằng cách nhận biết khi nào các nguồn tài nguyên tôn giáo hoặc tâm linh phù hợp với ngữ cảnh mà không cần giả định hay áp đặt người dùng muốn chúng.