Ký ức Viện Đại học Đà Lạt xưa: Từ Viện trưởng nhân ái đến những mùa thông reo “Thụ Nhân”

Cổng chính Viện Đại học Đà Lạt năm 1963 – nơi lưu giữ ký ức một thời "Thụ Nhân" giữa đồi thông phố núi. 
(Ảnh tư liệu: Nguyễn Bá Mậu)

Nhắc đến Đà Lạt trước năm 1975, người ta không chỉ nhớ về sương mù và thông reo, mà còn nhớ đến một biểu tượng tri thức khai phóng giữa cao nguyên: Viện Đại học Đà Lạt (1957 – 1975).

Tọa lạc trên ngọn đồi thông rộng gần 40 hecta phía Bắc Hồ Xuân Hương, ngôi trường là sự giao thoa tuyệt đẹp giữa kiến trúc đá chẻ cổ điển của Pháp và những giảng đường hiện đại, với Thư viện và Nguyện đường Năng Tĩnh làm điểm nhấn. 

Nhưng làm nên linh hồn của ngôi trường ấy chính là những con người và một nếp sống văn hóa khó phai:

Vị Viện trưởng trác tuyệt và giai thoại đốt sổ nợ

Gắn liền với thời kỳ rực rỡ nhất của Viện Đại học Đà Lạt (1961 – 1970) là vị Viện trưởng thứ hai: Đức Ông Simon Nguyễn Văn Lập. Từng tu học tại Đại học Sorbonne (Pháp) và được Đức Giáo hoàng Phaolô VI ca ngợi là một "Viện trưởng trác tuyệt của Đại học Công giáo", ngài không chỉ uyên bác mà còn nổi tiếng với tấm lòng bao dung. 

Chân dung Đức Ông Simon Nguyễn Văn Lập (1911 – 2001), 
Viện trưởng thứ hai của Viện Đại học Đà Lạt giai đoạn 1961 – 1970.

Trong ký ức của nhiều thế hệ cựu sinh viên, khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 1970, ngài đã cho đốt sạch toàn bộ hồ sơ ghi nợ học phí để những sinh viên nghèo không bị làm khó khi thi cử hay nhận bằng tốt nghiệp.

Nếp sống hào hoa của dân "Thụ Nhân"

Dưới mái trường ấy, các thế hệ sinh viên tự gọi mình là dân Thụ Nhân – lấy ý từ câu "Thập niên thụ mộc, bách niên thụ nhân" (Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người).

Trong cái se lạnh quanh năm của phố núi, hình ảnh sinh viên Thụ Nhân khoác áo măng-tô, quấn khăn len rảo bước qua Ngã Năm Đại Học hay ngồi đàm đạo tại quán cà phê Tùng đã trở thành một nét đẹp lãng mạn, hào hoa. Từ cái nôi này, nhiều gương mặt tài hoa đã trưởng thành và để lại dấu ấn sâu đậm, như nhạc sĩ Diệu Hương với tình khúc Đà Lạt Trong Niềm Nhớ, hay những cây bút sôi nổi trên tờ nội san Thụ Nhân.

Những đêm nhạc tự phát và mối giao tình văn nghệ

Không gian đại học cởi mở của Đà Lạt thập niên 1960 cũng là điểm hẹn của nhiều văn nghệ sĩ lớn. Đó là nơi Trịnh Công Sơn tình cờ phát hiện ra giọng hát trầm khàn của Khánh Ly vào năm 1964. Đó cũng là nơi vị nhạc sĩ tài hoa mang cây đàn guitar đến hát ngay tại giảng đường vào mùa hè năm 1966, để những bản Ca khúc Da vàng chép tay được sinh viên Thụ Nhân đón nhận và lan tỏa đi khắp nơi.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Viện Đại học Đà Lạt xưa, nay đã khoác lên mình diện mạo mới, nhưng tinh thần khai phóng, tình thầy trò nhân ái và ký ức về một thời "Thụ Nhân" lãng mạn vẫn còn sống mãi trong lòng những người yêu Đà Lạt.

Trương Thị Thu Hằng (Sưu tầm và ghi chép) - KÝ ỨC VIỆN ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT XƯA: TỪ VỊ VIỆN TRƯỞNG NHÂN ÁI ĐẾN NHỮNG MÙA THÔNG REO "THỤ NHÂN"