Lịch sử mì ăn liền (P2): Cứu đói ở Hàn Quốc

Hoàn cảnh của Hàn Quốc

Hàn Quốc vào đầu những năm 1960 là một trong những nước nghèo đói nhất thế giới khi vừa trải qua cuộc chiến tranh lại phải đối mặt với nạn thiếu lương thực trầm trọng.

Tổng thống Park Chung-Hee muốn có ngoại tệ để phục hồi đất nước nên đã dùng lúa mì viện trợ của Mỹ và thức ăn hỗn hợp để cứu dân, còn gạo trong nước ưu tiên xuất khẩu để có ngoại tệ. Tuy nhiên chính sách này gặp khó khăn khi người dân Hàn Quốc thiếu thốn lương thực, vẫn có những người chết đói dù báo chí đưa tin không nhiều, rất nhiều người dân suy dinh dưỡng.

Năm 1961 diễn ra việc Hàn Quốc ép dân ăn lúa mì thay gạo và dần được triển khai ngày càng sâu rộng.

Một lần vào năm 1961, Tổng giám đốc công ty Bảo hiểm của Hàn Quốc là Jeon Jung-yun đến chợ Namdaemun ở Seoul. Ông thấy đoàn người xếp hàng dài chờ phát cháo nấu với thức ăn thừa của các căn cứ quân sự Mỹ. Thứ cháo này được gọi là “cháo lợn”. Là một con người giàu có và thành đạt, tận mắt nhìn thấy nỗi khổ của dân chúng, Jeon Jung-yun quyết định phải hành động ngay để cứu dân, không để một người dân nào phải đói khổ nữa.

Một góc chợ Namdaemun, Seoul, năm 1959. (Ảnh: 한국저작권위원회, Wikipedia, CC)

Jeon Jung-yun lập tức xin nghỉ việc, từ bỏ chức vị và bổng lộc rất cao lúc đó, rồi lập công ty riêng Samyang.

Năm 1963, Jeon Jung-yun đến nước Nhật. Nhìn thấy món mì ăn liền ở đây rất phổ biến, ăn ngon, bảo quản lâu, chỉ cần đổ nước sôi là ăn ngay rất tiện lợi, Jeon Jung-yun mừng rỡ vì biết đây là lời giải cho dân chúng đất nước mình.

Jeon Jung-yun cố gắng tìm hiểu công nghệ sản xuất, nhưng các công ty ở Nhật mà ông tiếp xúc đều giữ công nghệ và không bán ra ngoài.

Chuyển giao toàn bộ công nghệ và bí quyết riêng

Khi Jeon Jung-yun tìm đến hãng mì Myojo, mới đầu hãng này cũng không đồng ý chuyển nhượng công nghệ. Nhưng khi Jeon Jung-yun nói rõ tình cảnh người dân Hàn Quốc, và nói rằng mục đích muốn làm mì ăn liền là vì để cứu dân chúng, chủ tịch hãng Myojo là Okui Kiyosumi đã quyết định đồng ý chuyển giao công nghệ mặc cho ban lãnh đạo và nhân viên công ty phản đối. Okui Kiyosumi còn quyết định chuyển giao công nghệ hoàn toàn miễn phí, không thu một đồng nào hết.

Jeon Jung-yun làm việc ở nhà máy của Myojo 1 tháng để học vận hành công nghệ làm mì ăn liền. Tuy nhiên công thức nước dùng vốn là linh hồn và là bí mật của Myojo lại chưa được tiết lộ.

Khi Jeon Jung-yun học xong, chuẩn bị lên máy bay về thì tại sân bay, chủ tịch Okui Kiyosumi đã có mặt và trao cho Jeon Jung-yun tài liệu bí mật về công thức nước dùng.

Jeon Jung-yun về nước, dựa vào mối quan hệ để xin vay của Bộ Nông nghiệp Mỹ 50.000 USD. Nhờ khoản vay này, Jeon Jung-yun mua được dây chuyền sản xuất.

Ngày 15/9/1963, những gói mì ăn liền Samyang Ramen lần đầu tiên có mặt ở Hàn Quốc với giá chỉ 10 won, rẻ hơn 1 ly cà phê giá 35 won. Jeon Jung-yun vì muốn dân chúng có một tô mì đủ no, nên đã làm gói mì nặng 100g thay vì 85g như ở Nhật.

Sự kiện ra mắt được tổ chức tại ngay chính khu chợ Namdaemun ở Seoul, tại chính vị trí mà 2 năm trước Jeon đã nhìn thấy đoàn người xếp thành hàng dài để chờ được ăn món “cháo lợn”.

Về hương vị, sản phẩm ban đầu mang phong cách gà kiểu Nhật, nhưng sợi mì được chiên trong mỡ bò, tạo nên vị nước dùng béo ngậy đặc trưng. Chính hương vị này được coi là “linh hồn” của mì ăn liền Samyang Ramen, định hình bản sắc vị bò của mì ăn liền Hàn Quốc.

Ban đầu vì người dân chưa quen, Jeon đã cho dân chúng ăn thử miễn phí. Dần dần người dân nhận ra công dụng của mì Samyang Ramen. Chỉ một gói mì 10 won, người dân sẽ yên tâm không bao giờ đi ngủ với cái bụng đói.

Nhưng để có được lợi ích cho người Hàn Quốc, Jeon đã phải gánh chịu những khoản lỗ nặng. Với giá bán 10 won, Samyang Ramen có giá vốn là 9,5 won, lại còn phải chịu nhiều chi phí khác nữa. Vì thế mì Samyang Ramen bán được càng nhiều, dân chúng càng no bụng thì Samyang càng lỗ.

Sản phẩm bán được thì cũng có người muốn bán mì ăn liền để kiếm lời. Họ trao đổi với Jeon Jung-yun, dự định cùng làm mì ăn liền và cùng tăng giá bán. Nhưng Jeon Jung-yun hiểu rằng nếu nâng giá thì dân chúng sẽ khó khăn, nhất là người nghèo, vì thế ông quyết không nâng giá dù phải lỗ.

Giúp đỡ người Hàn Quốc trong những “ngày không gạo”

Trong khoảng thời gian năm 1963-1964, Jeon phải liên tục bán bớt tài sản của mình để bù vào khoản lỗ của công ty.

Năm 1965, chính phủ mạnh tay bắt dân ăn ngũ cốc hỗn hợp với bột mì viện trợ từ Mỹ nhằm giữ lại gạo mang đi xuất khẩu lấy ngoại tệ. Quy định này được thi hành đến trường học và các quán ăn. Chính phủ cũng thường xuyên tổ chức kiểm tra.

Những “ngày không gạo” của chính phủ ngày càng dày đặc hơn, và dân chúng không thể làm gì khác ngài việc trông chờ vào những gói mì ăn liền Samyang Ramen. Cũng từ đó mì ăn liền bùng nổ ở Hàn Quốc, nhà nào cũng có. Samyang Ramen trở thành món ăn chính chủ lực không thể thiếu ở Hàn Quốc trong thời điểm vô vàn khó khăn.

Với việc sản lượng tăng bùng nổ, Công ty Samyang cũng bắt đầu có lợi nhuận. Bấy giờ thị trường nổi bật thêm công ty Lotte Industrial (năm 1978 thì đổi tên thành Nongshim) đưa ra sản phẩm mì ăn liền Lotte Ramyun. Nhưng mì Samyang Ramen vẫn chiếm ưu thế trên thị trường.

Đến cuối thập niên 1960, thêm nhiều công ty vào thị trường mì ăn liền, như nấm mọc sau mưa, nhưng thị trường cũng nhanh chóng thanh lọc. Từ năm 1970, hầu như chỉ còn lại 2 công ty lớn là Samyang và Lotte Industrial.

Trần Hưng 
https://trithucvn2.net/van-hoa/lich-su-mi-an-lien-p2-cuu-doi-o-han-quoc.html